Jak za pewne część z Państwa pamięta, nie tak dawno, bo w październiku 2025 r. opublikowany został projekt nowelizacji ustawy o podatku od towarów i usług. Zmiany miały przede wszystkim mieć charakter deregulacyjny. Ministerstwo Finansów zakładało wówczas likwidację niektórych obowiązków sprawozdawczych, a także wprowadzenie rozwiązań upraszczających prowadzenie działalności gospodarczej.
Jednym z takich korzystnych rozwiązań miało być wprowadzenie nowej instytucji tzw. składu VAT. Skojarzenie nazwy ze składem celnym nie jest przypadkowe. Instytucja składu VAT jest bowiem szczególną formą magazynu mającą uprościć sposób rozliczenia i poboru VAT w towarowych transakcja międzynarodowych. Uprościć poprzez odroczenie momentu powstania obowiązku podatkowego.
Jak działa skład VAT?
Skład VAT nie przypadkiem kojarzyć się może ze składem celnym. Warto zatem przypomnieć, że skład celny pozwala na przechowywanie towarów nieunijnych pod dozorem, bez konieczności natychmiastowej zapłaty należności celnych i podatkowych. Dopóki towary pozostają w składzie celnym, przedsiębiorca może odroczyć moment rozliczenia cła i VAT importowego, co ułatwia zarządzanie płynnością oraz logistyką. Obowiązek zapłaty powstaje zasadniczo dopiero wtedy, gdy towary zostaną dopuszczone do obrotu na terytorium UE.
Przechodząc zatem do sedna, skład VAT, podobnie jak ma to miejsce w przypadku składu celnego, stanowi wydzielone i nadzorowane miejsce (np. budynek, magazyn, a nawet ich część etc.), do którego towary są wprowadzane na specjalnych warunkach. Najważniejsza z punktu widzenia podatnika jest możliwość odroczenia powstania obowiązku podatkowego VAT aż do czasu zakończenia procedury składowania. W praktyce oznacza to, że obowiązek zapłaty VAT nie powstaje ani w momencie wprowadzenia towaru do składu, ani podczas obrotu nim w ramach składu. Powstaje on dopiero w chwili wyprowadzenia towaru ze składu.
Stawka 0% VAT ma przy tym zastosowanie do:
dostaw towarów do składu,
wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów wprowadzanych do składu,
obrotu wewnątrz składu VAT (dostawa między właścicielami towarów w składzie, bez wyprowadzenia go),
usług wykonywanych w składzie związanych ze składowanymi towarami (np. magazynowanie, pakowanie, sortowanie).
Skład podatkowy umożliwia więc odroczenie w czasie rozliczenia podatku VAT do momentu zakończenia procedury składu.
Warunki skorzystania:
Oczywiście tam, gdzie pojawiają się korzyści, pojawiają się liczne warunki. Zgodnie z projektem, skorzystanie z tego uproszczenia, przede wszystkim wymaga dwóch odrębnych pozwoleń naczelnika urzędu skarbowego – (1) zezwolenia na prowadzenie składu VAT (dla operatora/prowadzącego) oraz (2) zezwolenia na stosowanie procedury składu VAT (dla użytkownika).
Oba zezwolenia wiążą się przy tym z koniecznością spełnienia szeregu warunków.
W przypadku prowadzącego skład będzie to m.in. posiadania tytułu prawnego do miejsca, w którym ma być prowadzony skład VAT czy brak zaległości podatkowych i celnych oraz zaległych składek ZUS).
Użytkownik z kolei, aby otrzymać zezwolenie na stosowanie procedury, będzie musiał wykazać m.in. swoją stabilną sytuację finansową, brak zaległości podatkowych, celnych oraz zaległych składek ZUS).
Ponadto oba podmioty ubiegające się będą musiały spełnić szereg rygorystycznych kryteriów formalnych dotyczących, np. niekaralności osób zajmujących stanowiska kierownicze czy konieczność prowadzenia szczegółowej ewidencji elektronicznej, z podziałem na każdego podatnika korzystającego ze składu.
Korzyści i ryzyka:
Dla przedsiębiorstw działających w handlu międzynarodowym skład VAT może przynieść faktyczne korzyści finansowe i operacyjne, w szczególności poprzez:
poprawę płynności finansowej ze względu na brak konieczności natychmiastowej zapłaty VAT;
uproszczenia rozliczeń w łańcuchach dostaw dzięki centralizacji rozliczenia VAT w momencie zamknięcia procedury, a co za tym idzie ograniczenia liczby transakcji rozliczanych odrębnie dla każdej dostawy oraz
przyciąganie inwestycji w postaci centrów logistycznych i dystrybucyjnych na terytorium Polski.
Mimo powyższych korzyści należy jednak pamiętać także o potencjalnych wyzwaniach i ryzykach związanych z tą instytucją. Przede wszystkim:
obowiązki dokumentacyjne i kontrolne – wymagane będzie ścisłe raportowanie: elektroniczna ewidencja towarów wprowadzanych i wyprowadzanych (JPK_UD lub podobny rejestr), bieżące aktualizacje (do końca każdego dnia roboczego), a także składanie tzw. zgłoszeń podsumowujących (VAT-UE) i odrębnej deklaracji kończącej procedurę
ograniczenia czasowe - towary mogą pozostawać w składzie nie dłużej niż 24 miesiące;
ograniczenie towarowe – procedura nie obejmie towarów akcyzowych, a co więcej towary nie mogą być zużywane (np. w procesie produkcji) ani dostarczane w ramach sprzedaży detalicznej (na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności);
ryzyko sankcji – niedopełnienie formalności (np. brak dokumentu potwierdzającego objęcie procedurą albo niezgłoszenie wyprowadzenia towarów) lub naruszenie zasad może skutkować cofnięciem zezwoleń i natychmiastowym zakończeniem procedury składowania, a co za tym idzie powstaniem obowiązku zapłaty VAT w terminie 5 dni od zakończenia procedury.
Jeśli zastanawiasz się, czy jest to rozwiązanie dla Ciebie, odezwij się do Nas. Zespół CRP oferuje kompleksowe wsparcie na każdym etapie, od analizy zasadności wdrożenia, przez identyfikację ryzyk, aż po sprawne przeprowadzenie procesu i dostosowanie rozwiązania do specyfiki Twojej działalności.